Universitetet amerikane marrin miliona nga entitete të huaja të renditura në lista vëzhgimi të qeverisë së SHBA-së
Universitetet kryesore amerikane kanë marrë miliona dollarë nga entitete të huaja që figurojnë në lista vëzhgimi të qeverisë së Shteteve të Bashkuara, sipas të dhënave nga formularët e financimeve që institucionet i dorëzuan Departamentit të Arsimit. Dokumentet tregojnë se gjatë pjesës së dytë të vitit të kaluar, dhjetëra universitete kërkimore morën një shifër të kombinuar prej rreth 27.6 milionë dollarësh nga donatorë që shfaqen në të paktën një listë të agjencive federale.
Siç raporton CBS News, formularët e përmbajtjes, të cilët nuk ishin raportuar më parë, zbulojnë se shumica e këtyre listave të vëzhgimit — të administruara nga Thesari, Tregtia, Siguria e Brendshme, Mbrojtja dhe Shteti — synojnë kompanitë dhe organizatat me lidhje me interesa shtetërore të huaja dhe kërkojnë vëmendje të shtuar. Ndërkohë, zyrtarë të qeverisë po nxisin rishikime më të rrepta dhe kanë paralajmëruar se autoritetet dhënëse federale do të kontrollojnë marrëveshjet e ardhshme dhe mund të pezullojnë ose të ndalojnë fonde për institucionet që pranojnë para nga entitete të listuara.
Mes shembujve të dokumentuara, Aviation Engine Corporation of China (AECC), e lidhur me industrinë ushtarake kineze, ka dërguar rreth 7.8 milionë dollarë në Universitetin Northwestern, Universitetin e Kalifornisë në Irvine dhe Universitetin e Connecticutit prej vitit 2017 e në vazhdim. AECC figuron në lista si ajo e Thesarit (OFAC) dhe është e listuar si një “Military End-User Entity” nga Departamenti i Tregtisë, çka nënkupton kufizime strikte për eksportet.
Një marrëveshje e veçantë përfaqëson kontratën prej 22.6 milionë dollarësh të Bryant University me Beijing Institute of Technology për një program akademik të përbashkët në Kinë. Gjithashtu, Universiteti i Kalifornisë, Berkeley ka shënuar mbi 25 milionë dollarë kontrata që datojnë nga 2016, përfshirë një grante prej 7.6 milionë dollarësh nga Sun Yat-sen University, një institucion që ndodhet në listat e Departamentit të Mbrojtjes dhe Departamentit të Tregtisë për aktivitete të dyshimta.
Universitetet detyrohen të deklarojnë dhuratat e huaja mbi 250,000 dollarë te Departamenti i Arsimit sipas Seksionit 117 të Ligjit për Arsimin e Lartë që nga viti 1986, por zyrtarë dhe analistë thonë se zbatimi dhe kontrollet e mëtejshme kanë qenë të pabarabarta. Sfondi i vëzhgimeve më të rrepta përfshin edhe veprime të agjencive të tjera federale: Fondacioni Kombëtar i Shkencës ka ndaluar përdorimin e fondeve të tij në bashkëpunime me entitete të listuara, dhe NASA ka pezulluar grantet që mund të përfshijnë bashkëpunim të ndaluar me organizata të lidhura me Kinën.
Analistë të sigurisë dhe ekspertë të politikave përshëndesin shtimin e kontrollit, por paralajmërojnë për nevojën e një qasjeje të synuar që të mos pengojë bashkëpunimet që nxisin përparime shkencore dhe teknologjike. Këto gjetje u bënë publike nga CBS News.
