Galleri: Testi i gjakut që zbulon kanceret herët — a ia vlen kostoja prej 100 miliardë dollarësh?
Një test i ri gjaku synon të identifikojë kanceret në fazat më të hershme, përpara shenjave klinike ose zbulimeve nga mamografia apo ekzaminimet e tjera. Testi Galleri kap fragmente ADN-je që qelizat tumorale lëshojnë teksa rriten, dhe sipas prodhuesit mund të tregojë vendndodhjen e tumorit në më shumë se 9 në 10 raste. Çmimi për një analizë individuale arrin rreth 950 dollarë, por nëse do të ofrohej në shkallë kombëtare—për shembull për përfituesit e Medicare—shpenzimet vjetore mund të shkojnë në dhjetëra miliarda dollarë, sipas vlerësimeve të studiuesve etikës mjekësore.
Siç raporton bridgemi, në Michigan disa institucione tashmë e ofrojnë Galleri-n: Henry Ford Health filloi ta ofrojë në 2022 dhe pacientët paguajnë nga xhepi, ndërsa kompania e sigurimeve Priority Health e përfshiu testin si mundësi për punëdhënësit me plane vetëfinancuese. Një ligj federal i ri parashikon mbulim për disa përfitues të Medicare duke nisur nga 2028, nëse Administrata e Ushqimit dhe Barnave (FDA) aprovon testin; një komitet i FDA-s ishte planifikuar të diskutojë efektivitetin dhe sigurinë e Galleri-t.
Debati përfshin përfitimet klinike të zbulimit të hershëm—trajtime më efektive, rritje të shansit për mbijetesë dhe përmirësim të cilësisë së jetës—por edhe shqetësime ekonomike dhe klinike. Leonard Fleck, eticist nga Michigan State University, argumenton se shpenzimet e mëdha kombëtare për teste të tilla pa prova të qarta se ndihmojnë në uljen e vdekshmërisë mund të jenë “socialisht të papërballueshme.” Ekziston rreziku i rezultateve false pozitive që gjenerojnë analiza të shtrenjta dhe ankth, si dhe shqetësimi për mbidiagnostikimin e lezioneve që ndoshta nuk do të kishin shkaktuar ndonjë problem gati.
Prodhuesi Grail thotë se testi mund të shpëtojë deri në 24,000 jetë në vit në Shtetet e Bashkuara dhe rekomandon skanimin vjetor për të gjithë mbi 50 vjeç; kjo zgjatje e aksesit do të kushtonte rreth 100 miliardë dollarë në vit sipas disa llogaritjeve. Statistikisht, kanceri godet më shumë se një në tre persona gjatë jetës dhe pritet të shkaktojë mbi 21,000 vdekje në Michigan këtë vit, ndërsa trajtimi i kancerit përbën rreth 7% të shpenzimeve totale shëndetësore në SHBA. Ekspertët e klinikës thonë se prova të mëtejshme janë të nevojshme për të treguar nëse zbulimi me anë të Galleri do të përkthehet në jetë të shpëtuara në popullatë.
Disa mjekë sjellin raste individuale që mbështesin potencialin e testit: një pacient i rrezikuar u gjet me shenjë pozitive dhe më pas u diagnostikua dhe trajtua herët, duke shmangur kimioterapinë. Megjithatë, klinicistë si Dr. Elena Stoffel dhe të tjerë paralajmërojnë se anekdotat nuk zëvendësojnë provat të fuqishme dhe të gjata që tregojnë se zbulimi i hershëm përmirëson jetëgjatësinë dhe rezultatet përgjithësisht. Pyetja që qëndron në qendër të vendimmarrjes politike dhe të sistemit të kujdesit shëndetësor është nëse dhe si do të arrihet një balancë mes përfitimit klinik dhe koston ekonomike, çështje që bridgemi trajton në analizat e tij.
