Shenjtërimi i Nënë Terezës: Trashëgimia e saj duhet të na frymëzojë

Më 4 shtator 2016, në Sheshin e Shën Pjetrit në Vatikan, Papa Françesku shpalli shenjtore Nënë Terezën. Për Kishën Katolike ajo u bë Shën Tereza e Kalkutës. Për shqiptarët, megjithatë, ajo kishte hyrë shumë më herët në historinë dhe kujtesën tonë si Nënë Tereza, një nga figurat shqiptare më të njohura dhe më të respektuara në botë.

Nënë Tereza lindi më 26 gusht 1910 në Shkup me emrin Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, në një familje shqiptare. Që e re zgjodhi jetën fetare. U largua nga familja, hyri në urdhrin e Motrave të Loretos dhe më pas shkoi në Indi, vendi ku do të zhvillonte pjesën më të madhe të veprës së saj.

Për vite me radhë ajo punoi si mësuese. Por varfëria që shihte çdo ditë në rrugët e Kalkutës e shtyu drejt një rruge tjetër. Ajo la jetën relativisht të sigurt brenda institucioneve fetare dhe doli mes njerëzve që jetonin në kushtet më të rënda: të sëmurëve, të pastrehëve, jetimëve, njerëzve të braktisur dhe atyre që po vdisnin pa pasur askënd pranë.

Në vitin 1950 themeloi Misionaret e Bamirësisë. Nga një grup i vogël motrash në Kalkutë, organizata u shtri me kalimin e viteve në shumë vende të botës. U ngritën shtëpi për jetimët, qendra për të sëmurët, strehë për të pastrehët dhe vende ku njerëzit e braktisur mund të merrnin të paktën kujdesin dhe dinjitetin që u kishte munguar.

Nënë Tereza nuk pyeste se cilës fe i përkiste njeriu që kishte përpara. Në Kalkutë ajo jetonte mes hinduve, myslimanëve, të krishterëve dhe njerëzve të besimeve të tjera. Ajo i shërbente njeriut sepse ishte njeri. Pikërisht këtu qëndron një nga mesazhet më të rëndësishme të jetës së saj edhe për ne shqiptarët.

Në vitin 1979 asaj iu dha Çmimi Nobel për Paqen. Bota nuk e nderoi sepse ishte shqiptare dhe as vetëm sepse ishte murgeshë katolike. E nderoi për një jetë të vendosur në shërbim të njerëzve më të pambrojtur. Nënë Tereza u bë një figurë botërore sepse e ktheu dhembshurinë nga një fjalë e bukur në një veprim të përditshëm.

Ajo vdiq më 5 shtator 1997 në Kalkutë. Vepra e saj vazhdoi edhe pas vdekjes. Nëntëmbëdhjetë vjet më vonë erdhi shenjtërimi nga Kisha Katolike, por përmasat e figurës së saj nuk kufizohen brenda një kishe dhe as brenda një feje.

Këtu duhet të ndalemi ne shqiptarët.

Nënë Tereza ishte katolike dhe nuk ka arsye të fshihet apo të zbehet kjo pjesë themelore e jetës së saj. Besimi ishte burimi nga i cili ajo merrte forcën për veprën e vet. Kisha Katolike e ka shpallur shenjtore sipas rregullave dhe besimit të saj. Por Nënë Tereza si humaniste, nobeliste dhe shqiptare nuk është pronë vetëm e katolikëve. Trashëgimia e saj u përket shqiptarëve katolikë, myslimanë, ortodoksë, bektashinj, besimtarë dhe jobesimtarë.

Sepse ajo që mund të marrë një shqiptar nga jeta e Nënë Terezës nuk kërkon domosdoshmërisht të ndajë besimin e saj fetar. Mjafton të kuptojë disa parime shumë të thjeshta: njeriu në nevojë nuk pyetet se nga vjen; i varfri nuk pyetet se në cilën xhami apo kishë falet; i sëmuri nuk ndahet sipas kombësisë; ai që ka nevojë për ndihmë nuk duhet parë si numër, por si njeri.

Për një popull si yni, ku bashkëjetesa fetare është një nga vlerat më të rëndësishme historike, Nënë Tereza mund të jetë pikërisht një nga simbolet më të natyrshme të kësaj bashkëjetese. Shqiptarët nuk kanë nevojë ta ndajnë atë sipas fesë. Duhet ta bashkojnë figurën e saj me atë që kemi më të mirë në traditën tonë: respektin për tjetrin, mikpritjen, solidaritetin dhe ndihmën ndaj atij që ndodhet në vështirësi.

Por krenaria për Nënë Terezën nuk duhet të kufizohet te fotografitë, shtatoret, aeroportet, sheshet apo ceremonitë përkujtimore. Është shumë e lehtë të vendosësh emrin e saj mbi një ndërtesë. Është shumë më e vështirë të zbatosh diçka nga mënyra se si ajo e kuptonte shërbimin ndaj njerëzve.

Trashëgimia e Nënë Terezës merr kuptim kur një komunitet kujdeset për të moshuarin që jeton vetëm, kur ndihmon familjen që ka rënë në vështirësi, kur nuk e lë emigrantin e sapoardhur pa mbështetje, kur i gjendet pranë një të sëmuri, kur ndihmon një fëmijë të arsimohet apo një njeri të gjejë rrugën për t’u ngritur përsëri.

Ky mesazh ka një rëndësi të veçantë edhe për ne, shqiptarët që jetojmë në Shtetet e Bashkuara. Kemi ndërtuar kisha, xhami, shoqata, organizata dhe biznese. Kemi arritur shumë. Por forca e një komuniteti nuk matet vetëm me numrin e ndërtesave apo me suksesin ekonomik të anëtarëve të tij. Matet edhe me aftësinë për të mos lënë pas dore ata që kanë më pak mundësi.

Nënë Tereza nuk na la një teori politike dhe as një program ekonomik. Na la shembullin e një gruaje që besonte se ndryshimi fillonte te njeriu që kishte përpara. Ajo nuk priste të zgjidheshin të gjitha problemet e botës përpara se të ndihmonte dikë. Fillonte nga ai që kishte nevojë në atë çast.

Pikërisht për këtë arsye figura e saj mund t’u flasë edhe njerëzve që nuk besojnë në shenjtër. Për një katolik ajo është Shën Tereza e Kalkutës. Për një shqiptar të një besimi tjetër mund të jetë një bashkëkombëse që e çoi emrin shqiptar në botë përmes shërbimit ndaj njerëzve. Për një njeri pa besim fetar mund të jetë një nga humanistet më të njohura të shekullit XX. Këto lexime nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën.

Në një kohë kur njerëzit ndahen kaq lehtë sipas fesë, politikës, kombësisë dhe prejardhjes, jeta e Nënë Terezës na kujton diçka shumë më të thjeshtë: përpara të gjitha këtyre përkatësive vjen njeriu.

Prandaj përvjetori i shenjtërimit të saj nuk duhet të jetë vetëm një ditë kalendari për Kishën Katolike. Për shqiptarët mund të jetë një ditë reflektimi mbi një trashëgimi që është shumë më e gjerë. Kisha e shpalli shenjtore të vetën. Historia e bëri humaniste botërore. Çmimi Nobel e vendosi mes figurave të mëdha të paqes. Ndërsa origjina e saj na jep ne shqiptarëve të drejtën të krenohemi me të, por edhe detyrimin moral që të kuptojmë se çfarë përfaqësonte.

Nuk mjafton të themi se Nënë Tereza ishte shqiptare. Më e rëndësishme është të pyesim veten sa nga humanizmi i saj kemi bërë pjesë të jetës sonë.

Kjo do të ishte mënyra më e mirë për ta nderuar trashëgiminë e saj.