Tirana nën frikën e policisë: forca të shumta, arrestime dhe dhunë në ditën e shtatë të protestës
Tirana po përjeton një tjetër ditë të rëndë. Në ditën e shtatë të protestës kundër qeverisë së Edi Ramës, kryeqyteti është kthyer në një vend përplasjesh të vazhdueshme mes të rinjve protestues dhe forcave të shumta të policisë. Prania e efektivëve, automjeteve policore dhe mjeteve për shpërndarjen e turmave ka krijuar një atmosferë frike, ndërsa arrestimet e ditëve të fundit kanë shtuar shqetësimin se protesta po përballet me një përgjigje gjithnjë e më të ashpër të shtetit.
Gjatë ditës së sotme, protestuesit kanë marshuar në rrugët kryesore të Tiranës, duke kërkuar dorëheqjen e kryeministrit dhe të qeverisë. Përplasjet janë regjistruar pranë sheshit “Skënderbej” dhe institucioneve shtetërore. Policia ka përdorur gaz lotsjellës dhe ujë me presion, ndërsa janë raportuar edhe shoqërime të protestuesve. Nga ana tjetër, grupe protestuesish kanë hedhur kapsolla, fishekzjarrë dhe sende të forta në drejtim të policisë.
Shifrat e arrestimeve tregojnë shkallën e përshkallëzimit të situatës. Sipas të dhënave të publikuara sot, policia ka arrestuar 68 persona dhe ka proceduar penalisht 22 të tjerë për ngjarjet e një dite më parë. Mes të arrestuarve raportohen edhe shtatë të mitur të moshës 15 deri në 17 vjeç. Më 16 tetor, policia kishte njoftuar 56 arrestime dhe procedimin penal të 97 personave të tjerë. Këto shifra dëshmojnë për një valë të gjerë ndalimesh dhe procedimesh gjatë protestave.
Pamjet dhe raportimet për ndërhyrjet policore kanë shtuar shqetësimin për mënyrën se si po trajtohen qytetarët që protestojnë. Ndërsa policia ka detyrimin të ndalojë dhunën dhe të mbrojë sigurinë publike, ajo nuk mund ta trajtojë pjesëmarrjen në protestë si një arsye për ndëshkim. Arrestimi i personave të dyshuar për vepra penale duhet të mbështetet në prova individuale dhe jo në faktin se ata kanë qenë pjesë e një tubimi kundër qeverisë.
Veçanërisht shqetësuese është atmosfera e frikës që po krijohet te të rinjtë dhe familjet e tyre. Në një vend demokratik, një student duhet të ketë të drejtën të dalë në rrugë, të kundërshtojë kryeministrin dhe të kërkojë dorëheqjen e tij pa pasur frikë se do të përfundojë në komisariat. Edhe kur gjatë protestës ndodhin akte dhune, përgjegjësia duhet të jetë individuale. Nuk mund të përdoren veprimet e disa personave për të kufizuar të drejtat e të gjithë protestuesve.
Tensionet e sotme vijnë pas disa ditësh përplasjesh të rënda, gjatë të cilave janë lënduar si protestues, ashtu edhe punonjës policie. Janë dëmtuar gjithashtu institucione, biznese dhe prona private. Këto akte nuk mund të justifikohen, por as nuk mund të shërbejnë si justifikim për përdorimin joproporcional të forcës nga autoritetet. Komisioni Evropian dhe përfaqësues të Parlamentit Evropian kanë dënuar dhunën dhe kanë kërkuar respektimin e së drejtës së protestës, si dhe hetimin e pretendimeve për përdorim të tepruar të forcës policore.
Përgjegjësia politike për gjendjen e krijuar rëndon mbi qeverinë e Edi Ramës. Prej shtatë ditësh, mijëra qytetarë, studentë dhe gjimnazistë po shprehin pakënaqësinë e tyre në rrugë. Protesta është shtrirë edhe në qytete të tjera, përfshirë Shkodrën, Vlorën, Lezhën dhe Elbasanin. Megjithatë, përballë kërkesës për dorëheqje, qeveria vazhdon ta trajtojë situatën kryesisht si një problem të rendit publik.
Kryeministri ka deklaruar se është i gatshëm për dialog, por njëkohësisht ka mbështetur qëndrimin e ashpër të institucioneve ndaj personave që përfshihen në dhunë. Sot ai ka njoftuar edhe një mbështetje financiare prej 2 500 eurosh për çdo efektiv policie të angazhuar në përballimin e protestave. Ky vendim, në kulmin e përplasjeve me demonstruesit, rrezikon të perceptohet si një tjetër mesazh politik se qeveria po investon më shumë në përgjigjen policore sesa në zgjidhjen e krizës.
Ajo që po ndodh në Tiranë nuk mund të zgjidhet me arrestime, me gaz lotsjellës apo me shtimin e forcave speciale. Protesta ka shkaqe politike dhe shoqërore që kërkojnë përgjigje politike. Një qeveri mund të mbrojë institucionet nga dhuna, por nuk mund të kërkojë që pakënaqësia e qytetarëve të zhduket përmes ndërhyrjeve të policisë.
Në këto kushte, kërkesa për një hetim të pavarur të çdo rasti të pretenduar të dhunës policore bëhet urgjente. Po aq e domosdoshme është transparenca për arrestimet, trajtimin e të miturve dhe respektimin e të drejtave të personave të ndaluar.
Në fund, problemi më i madh për Shqipërinë nuk është vetëm numri i policëve në rrugë apo numri i protestuesve të arrestuar. Është frika që po krijohet te qytetari për të ushtruar një të drejtë kushtetuese. Kur një i ri duhet të mendojë më parë për pasojat që mund të ketë nga policia sesa për kërkesat që dëshiron të shprehë, demokracia ka një problem serioz.
Shqipëria ka nevojë për rend dhe siguri. Por rendi nuk mund të mbahet duke frikësuar qytetarët dhe siguria nuk mund të ndërtohet duke kufizuar lirinë e protestës. Qeveria ka detyrimin t’i mbrojë të dyja, jo të sakrifikojë njërën në emër të tjetrës.
