Mijëra kërkues azili tërhiqen nga rastet ndërsa autoritetet kërkojnë dëbime në vende të treta
Raste të shumta në gjykatat e emigracionit po ndjekin të njëjtin skenar: njerëz që informojnë gjykatësin se frikësohen për sigurinë e tyre shpallen për dëbim, por vendi ku pritet të dërgohen nuk është vendlindja e tyre. Një shembull i kësaj është rasti i Willian Yacelga Benalcazar, i cili tha se iku nga kërcënimet e bandave në Ekuador dhe u përball me një urdhër dëbimi drejt Hondurasi. Pas pesë muajsh në qendër paraburgimi të Imigracionit dhe Doganave (ICE), ku thotë se mori një virus, luftoi për ushqimin dhe piu ujë të kontaminuar, ai vendosi të mos vazhdonte betejën ligjore dhe kërkoi të dërgohej në Ekuadorin e tij.
Sipas CBS News, përpjekjet e administratës së presidentit Trump për të dëbuar kërkuesit e azilit në vende të treta kanë çuar në pezullimin e mijëra rasteve dhe kanë nxitur shumë emigrantë tërheqjen nga kërkesat e tyre. Analiza e të dhënave federale dhe intervistat me avokatë dhe ekspertë të politikave tregojnë se mbi 75,500 raste morën një kërkesë për “pretermission” — çuarjen e procedurës drejt përfundimit pa shqyrtim në thelb — që nga ndryshimet në jurisprudencë në tetor 2025. Nga këto raste, rreth 16 për qind, ose afërsisht 12,300 persona, tërhoqën ose hoqën dorë nga aplikimet e azilit ose pranuan largimin vullnetar; rreth 24,000 morën urdhra dëbimi drejt vendeve me të cilat SHBA-ja ka marrëveshje bashkëpunimi për azilin.
<pLigji dhe logjistika po krijojnë ngërçe të mëdha: vendimi i Bordit të Apelit për Imigracionin në tetor 2025 përcaktoi që gjykatësit të shqyrtojnë kërkesat për dëbim në vende të treta përpara se të vendosin mbi meritën e azilit, dhe pas kësaj avokatët thonë se pothuajse çdo kërkues duhet të argumentojë frikën jo vetëm në vendin e origjinës, por edhe në vendet e treta të ripraportimit, si Ekuadori, Hondurasi, Guatemala apo Uganda. Shumë prej këtyre vendeve nuk kanë sisteme funksionale azili, dhe disa marrëveshje parashikojnë kapacitete të kufizuara pranimi — për shembull, Hondurasi ka pranuar vetëm disa dhjetëra jo-honduras në muaj, ndërkohë që mijëra kanë urdhra dëbimi atje.
Proceset e ankesave po zvariten dhe bllokojnë zbatimin e dëbimeve: të dhënat e gjykatave tregojnë se rreth 13,300 raste me urdhër dëbimi drejt vendeve të treta ishin në pritje të apelit, ndërsa BIA kishte vendosur për më pak se 1 për qind të apelikeve deri në fund të marsit. Për personat në paraburgim, pritjet mund të jenë veçanërisht të rënda: rreth 1,800 persona me urdhra dëbimi drejt vendeve të treta ishin ende të mbajtur në qendrat e paraburgimit deri në fund të marsit, dhe avokatët thonë se koha mesatare e vonesës për vendime për ata në paraburgim mund të shkojë deri në disa muaj.
Rastet individuale pasqyrojnë këto probleme sistematike: Yacelga thotë se u transferua në pesë qendra të ndryshme dhe ishte lidhur me pranga gjatë disa nga transferimet; familja dhe avokati e tij nuk e dinin për një kohë të gjatë vendndodhjen e tij, dhe një gjykatës refuzoi kërkesën e tij për lirimin me garanci. Një zëdhënës i Departamentit të Sigurisë Kombëtare konfirmoi se ai kishte kaluar kufirin në mënyrë të paligjshme dhe u dëbua në Ekuador më 16 prill, dhe shtoi se kundrejt tij kishte akuza për vjedhje dhe mbajtje të mallrave të vjedhura; sipas të dhënave të ICE, çështjet penale ishin ende në pritje kur ai u mbajt në paraburgim.
Të dhënat e përdorura për këtë raport rrjedhin nga regjistrimet e Zyres Ekzekutive për Rishikimin e Imigracionit për periudhën 1 janar 2025 deri më 31 mars 2026 dhe përfshijnë analiza dhe intervista publike që CBS News shqyrtoi për të hartuar këtë pasqyrë. Një padia federale kundër praktikës së “pretermission” dhe dërgimit në vendet e treta vazhdon në gjykatë, duke pretenduar shkelje të procesit dhe pamjaftueshmëri të sistemeve të azilit në vendet e përfshira, ndërsa avokatët paralajmërojnë se mijëra raste mbeten të pambaruara dhe shumë persona ndjehen të detyruar të heqin dorë nga kërkesat e tyre për shkak të frikës apo kushteve të paraburgimit.
