Pentagoni propozon fuqi të re për të bllokuar publikimin e dokumenteve të pa-klasifikuara
Pentagoni ka paraqitur në Kongres një propozim ligjor që do t’i jepte sekretarit të Mbrojtjes autoritet të gjerë për të ndaluar publikimin e dokumenteve të klasifikuara si “informacione të kontrolluara, por jo të klasifikuara” (CUI), duke argumentuar se kjo është e nevojshme për të mbrojtur dobësitë e mbrojtjes kombëtare. Sipas propozimit, zyrtari i departamentit do të mund të vendosë që dëmmet nga shpërndarja e dokumenteve tejkalojnë interesin publik dhe, për pasojë, t’i përjashtojë ato nga detyrimet e Ligjit për Lirinë e Informacionit (FOIA).
Sipas CBS News, CUI është krijuar më parë për të standardizuar shënimet që agjencitë përdorin për të mbrojtur informacione të ndjeshme por jo të klasifikuara, dhe Arkivat Kombëtare kanë theksuar që vetë shënimi CUI nuk jep autoritet për të bllokuar publikimin nën FOIA. Aktualisht agjencitë duhet të mbështeten te një nga nëntë përjashtimet ligjore të FOIA-s për të penguar zbulimin, por propozimi i Pentagonit do të ndryshonte këtë praktikë duke e përdorur CUI si bazë për të refuzuar kërkesat për informacion.
Kritikët e ndryshëm thonë se masa do të dobësojë transparencën dhe do ta vështirësojë kontrollin publik mbi shpenzimet dhe veprimet e ndërlidhura me mbrojtjen. Avokatë për liritë civile dhe organizata mbikëqyrëse shprehin shqetësim për zbatimin e paqartë të përkufizimit të CUI dhe të mundësisë që ai të përdoret teksa “në rast dyshimi” shënimi vendoset lehtë, çka rrit rrezikun e mbulimit të informacioneve që aktualisht mbrohen nga ligje e rregullore të tjera.
Departamenti i Mbrojtjes argumenton se propozimi synon t’i japë mbrojtje më të njëtrajtshme dokumenteve që rrezikojnë sigurinë kombëtare dhe gjithashtu do të lejonte të ndalohej publikimi i materialeve të mbrojtura edhe kur ato kalojnë në pronësi të qeverive shtetërore apo lokale. Shumë nga llojet e informacionit që Pentagon thotë se dëshiron t’i mbrojë — teknologji me kontroll eksporti, të dhëna infrastrukture kritike, disa regjistra bërthamorë, informacione sensitive për prokurime dhe materiale të lidhura me inteligjencën — tashmë mbulohen nga statute apo rregullore që agjencitë përdorin për t’i përjashtuar nga FOIA. Propozimi, i dërguar në Kongres në fund të qershorit, vjen në një kohë kur Departamenti po përballet me rritjen e kërkesave të papërpunuara dhe vonesave të zgjatura në sistemin e FOIA-së.
Debati për këtë ndryshim vjen ndërsa sistemi i qasjes publike për dokumentet federale po përballet me një prapambetje të madhe: raporti më i fundit i Pentagonit tregon 30,476 kërkesa të papërpunuara në fund të vitit fiskal 2025, një rritje prej 42% krahasuar me 2024. Siç raporton CBS News, nuk është e qartë nëse propozimi do të përfshihet në legjislacionin e këtij viti, dhe kundërshtuesit paralajmërojnë se një ndryshim i tillë mund të dobësojë kontrollin demokratik mbi shërbimin më të madh federal.
