Plani sekret i Amazon-it: “World Product Graph” synon të dhënat e çdo produkti në botë kundër agjentëve të blerjeve me AI
Amazon po punon në heshtje për një projekt që mund të ndryshojë mënyrën se si blihet në internet: një bazë të dhënash gjigante për pothuajse çdo produkt në shitje në botë, edhe ato që vetë kompania nuk i shet. Sipas një dokumenti të brendshëm të shqyrtuar nga Reuters, projekti quhet “World Product Graph” dhe është pjesë e njësisë Selection & Catalog Systems, e organizuar nga zëvendëspresidenti Robert Tekiela. Dokumenti është hartuar në formatin PR/FAQ, me një datë aspiruese publikimi më 1 tetor 2027, por Reuters nuk mundi të përcaktojë nëse — dhe kur — projekti do të zbatohet në të vërtetë.
Qëllimi është të mblidhen të dhëna të thella jo vetëm për produktet që gjenden tashmë në katalogun e Amazon-it, por edhe për ato jashtë tij, duke zbuluar se si i organizojnë markat produktet e tyre në faqet e tyre zyrtare. Sipas dokumentit, Coca-Cola dhe Bayer tashmë janë regjistruar për të kontribuar të dhëna, ndërsa Amazon ka mbajtur edhe një samit në nivel CEO me Procter & Gamble për një provë të mundshme. Asnjëra prej kompanive nuk komentoi për Reuters.
Pas këtij plani qëndron një shqetësim i vjetër i Amazon-it: blerësit po largohen gjithnjë e më shumë nga faqja e tij për të bërë kërkime. Ata shkojnë te Google, te faqet e markave dhe te forumet, përpara se të vendosin çfarë të blejnë. Sipas një studimi të Morgan Stanley nga viti 2025, vetëm 16% e blerësve online e nisin kërkimin te Amazon, krahasuar me 57% që e nisin te Google. Amazon e rimerr epërsinë vetëm kur blerësi e di saktësisht çfarë kërkon — në atë rast, 41% e nisin kërkimin atje.
Dokumenti pranon gjithashtu një problem të brendshëm: agjenti i kërkimit me inteligjencë artificiale i Amazon-it, Rufus — i riemërtuar “Alexa for Shopping” në maj — “shpesh jep informacion të pasaktë”. Sipas dokumentit, “shumë përgjigje të Rufus janë faktikisht të gabuara ose të paplota”, ndërsa shërbimi trajton rreth 83 milionë kërkime në javë. Amazon kundërshton këtë pamje: kompania thotë se shifrat e përdorimit janë dukshëm të vjetruara dhe se Alexa for Shopping është rreth 97% e saktë globalisht. Drejtori ekzekutiv Andy Jassy ka thënë se shërbimi është përdorur nga më shumë se 400 milionë njerëz vitin e fundit.
Por sfida më e madhe vjen nga agjentët rivalë të blerjeve me AI, të cilët mund t’i lejojnë konsumatorët të blejnë pa vizituar fare Amazon-in. Agjenti Muse i Meta-s ka grumbulluar më shumë se 10 milionë përdorues në SHBA dhe Kanada që nga shtatori, muaj në të cilin Amazon e bllokoi Muse-n nga siti i tij. Vitin e kaluar, Amazon paditi edhe Perplexity-n për qasje të ngjashme, një çështje që vazhdon ende. JPMorgan e ka quajtur Muse-n “aplikacioni konsumator i AI me potencialin më të madh që nga ChatGPT”, ndërsa Elon Musk shkroi në X muajin e kaluar: “Ndoshta duhet të nisim një konkurrent të Amazon-it”.
Projekti World Product Graph shihet si një zgjerim i shërbimeve “Buy for Me” dhe “Shop Direct”, përmes të cilave Amazon synon t’i mbajë blerësit brenda ekosistemit të vet, edhe kur produkti nuk shitet drejtpërdrejt prej tij. Në dokumentin e Tekiela-s theksohet: “Klientët gjithmonë kanë mundur t’i gjejnë produktet te Amazon — ajo që ka munguar është të kuptuarit: si lidhen këto produkte me njëri-tjetrin, cili është i duhuri për mua”. Amazon, nga ana e saj, tha në një deklaratë se dokumentet draft apo të vjetruara “pikturojnë një pamje të paplotë” dhe nuk pasqyrojnë domosdoshmërisht planet aktuale të kompanisë.
