Shqiptari “online” dhe humbja e jetës reale
Ka lindur një specie e re shqiptari. Nuk jeton në lagje, nuk merr pjesë në komunitet, nuk shkon në mbledhje, nuk ndihmon askënd, nuk organizon asgjë. Jeton në Facebook, TikTok, Instagram dhe në seksionet e komenteve. Është gjithmonë patriot, gjithmonë i revoltuar, gjithmonë “luftëtar”, por vetëm pas ekranit. Ky është “shqiptari online”.
Në rrjetet sociale ai duket si mbrojtësi i fundit i kombit. Çdo ditë shpall tradhtarë, shpëton Shqipërinë, mbron Kosovën, lufton kundër Greqisë, Serbisë, Turqisë, Amerikës, Europës dhe ndonjëherë edhe kundër vetë shqiptarëve. Por sapo telefoni fiket, gjithçka zhduket. Nuk mbetet asnjë veprim real, asnjë kontribut konkret, asnjë përgjegjësi qytetare.
Kemi hyrë në epokën ku patriotizmi matet me postime dhe jo me vepra. Një flamur në profil konsiderohet sakrificë kombëtare. Një koment me tone të ashpra quhet aktivizëm. Një video me muzikë patriotike shihet si kontribut për kombin. Dhe ndërkohë komunitetet tona reale dobësohen çdo ditë.
Në diasporë ky fenomen është edhe më i dukshëm. Shqiptarët online kalojnë orë të tëra duke debatuar për politikën shqiptare, duke sharë njëri-tjetrin, duke bërë “luftë” virtuale mes partive, krahinave, feve apo figurave historike. Por kur vjen puna për të ndihmuar një shkollë shqipe, për të organizuar një aktivitet kulturor, për të mbështetur një gazetë komunitare apo për të krijuar një organizim serioz qytetar, shumë prej tyre zhduken. Nuk kanë kohë. Nuk kanë interes. Nuk kanë durim.
Internetit i kemi dhënë një pushtet të madh: pushtetin për të krijuar iluzionin e angazhimit. Dikur njerëzit takoheshin në komunitet, diskutonin ballë për ballë, organizonin aktivitete, ndërtonin marrëdhënie reale. Sot shumë “marrëdhënie” ekzistojnë vetëm si komente, emoji dhe statuse që harrohen pas disa orësh.
Më e keqja është se rrjetet sociale kanë krijuar një kulturë agresiviteti që po helmon jetën tonë publike. Sharja është bërë mënyrë komunikimi. Fyerja është bërë argument. Sa më i dhunshëm të jetë dikush në gjuhë, aq më “trim” duket online. Njerëz që në jetën reale nuk do të kishin guxim t’i thoshin askujt një fjalë të rëndë, në internet shndërrohen në gladiatorë virtualë.
Kjo kulturë e sharjes nuk është thjesht problem etik. Ajo po deformon mënyrën si shqiptarët komunikojnë me njëri-tjetrin. Po krijon një atmosferë të përhershme tensioni, mosbesimi dhe urrejtjeje. Çdo debat kthehet menjëherë në sulm personal. Çdo mendim ndryshe trajtohet si tradhti. Çdo diskutim përfundon në linçim virtual.
Një pjesë e madhe e kësaj vjen edhe nga dezinformimi. Shqiptari online shpesh nuk lexon artikuj, nuk verifikon burime, nuk kërkon fakte. Lexon vetëm titullin dhe menjëherë bëhet ekspert. Brenda pak minutash një thashethem kthehet në “lajm kombëtar”. Një video e manipuluar bëhet “provë”. Një status anonim trajtohet si e vërtetë absolute.
Kemi krijuar një kulturë ku emocionet vlejnë më shumë se faktet. Mjafton që një informacion të na ndezë nervat ose krenarinë kombëtare dhe menjëherë e shpërndajmë pa menduar. Në këtë mënyrë interneti nuk po na informon më; po na manipulon.
Problemi bëhet edhe më serioz tek brezi i ri. Fëmijët dhe të rinjtë shqiptarë po rriten në një ambient ku zhurma virtuale zëvendëson komunikimin real. Ata shohin të rritur që kalojnë gjithë ditën duke debatuar online, duke sharë, duke u konfliktuar për politikë apo teori konspirative. Kjo krijon një model të gabuar të jetës publike dhe të qytetarisë.
Në vend që interneti të përdoret si mjet për dije, organizim dhe bashkëpunim, shpesh përdoret si arenë narcizmi dhe agresiviteti. Çdo njeri kërkon vëmendje. Çdo mendim duhet të jetë ekstrem për të marrë klikime. Çdo konflikt duhet të zmadhohet për të prodhuar reagime.
Dhe kështu, gradualisht, po humbasim diçka shumë të rëndësishme: jetën komunitare reale.
Komuniteti nuk ndërtohet me “like”. Nuk mbahet gjallë me komente patriotike. Nuk forcohet me statuse emocionale. Komuniteti ndërtohet me besim, me pjesëmarrje, me sakrificë, me praninë fizike të njerëzve pranë njëri-tjetrit.
Një komunitet ka nevojë për njerëz që organizojnë shkolla shqipe, aktivitete kulturore, ndihma për familjet në nevojë, media serioze, organizata qytetare dhe ura komunikimi mes brezave. Por këto gjëra kërkojnë punë reale, jo patriotizëm dixhital.
Natyrisht interneti nuk është armik. Ai ka sjellë edhe shumë të mira. Ka afruar shqiptarët në diasporë, ka krijuar mundësi komunikimi, ka ndihmuar bizneset, kulturën dhe informacionin. Problemi fillon kur bota virtuale zëvendëson plotësisht jetën reale. Kur njerëzit fillojnë të jetojnë më shumë për imazhin online sesa për marrëdhëniet njerëzore.
Shqiptari online shpesh duket shumë aktiv, por në të vërtetë është i izoluar. Ka qindra “miq” virtualë, por pak lidhje reale. Ka mendim për çdo çështje globale, por nuk njeh as fqinjët e vet. Flet për kombin çdo ditë, por nuk kontribuon asgjë konkrete për komunitetin ku jeton.
Kjo është tragjedia moderne e kohës sonë: kemi më shumë komunikim se kurrë, por më pak mirëkuptim; më shumë lidhje virtuale, por më pak komunitet; më shumë zhurmë, por më pak dialog.
Ndoshta ka ardhur koha të pyesim veten: a po na shërben interneti ne, apo po i shërbejmë ne internetit?
Sepse një komb nuk mbahet gjallë nga komentet në Facebook. Një komunitet nuk ndërtohet me sharje online. Dhe patriotizmi nuk provohet me flamur në profil, por me përgjegjësi reale ndaj njerëzve dhe shoqërisë ku jetojmë.
