Zhupa: kostot e restaurimit rrezikojnë pronarët në Berat e Gjirokastër, monumentet mund të kthehen në hotele

Deputetja e Partisë Demokratike, Ina Zhupa, ngriti në Kuvend shqetësimin e banorëve të Beratit dhe të Gjirokastrës për projektligjin e qeverisë për trashëgiminë kulturore, i cili ndodhet në konsultim publik, siç njofton Shqiptarja.com në artikullin e datës 9 nëntor 2026, në rubrikën Kultura. Sipas Zhupës, bëhet fjalë për dy qytetet ku projektligji zbatohet drejtpërdrejt, ndërsa ajo tha se këtë çështje e ka ngritur prej tetë vitesh. Ajo vlerësoi se projektligji ka edhe elementë pozitivë, por ka dy probleme të mëdha.

Problemi kryesor, sipas Zhupës, është mungesa e një mekanizmi të qartë mbështetjeje për pronarët e banesave monument kulture. Ajo tha se pronarët janë të detyruar t’i restaurojnë banesat me materialet dhe teknikat që përcakton ligji, me kosto shumë të lartë. Nëse shteti nuk e financon ose nuk e subvencionon koston — për punëtorët, zejtarët dhe materialet — familjet nuk mund ta përballojnë, dhe mund të detyrohen ta humbin pronën e tyre.

Zhupa solli si shembull një familje në Gjirokastër e cila, sipas saj, po hetohet nga SPAK-u për restaurimin e shtëpisë së vet pa leje dhe rrezikon burg për këtë restaurim.

Propozimi i saj është që, nëse pronari nuk mund ta përballojë koston, të ndërhyjë shteti. Nëse as shteti nuk mundet, sipas Zhupës duhet gjetur një partneritet publiko-privat, sepse banesat monument në Berat dhe në Gjirokastër nuk duhet të lihen të degradojnë.

Ajo paralajmëroi gjithashtu se disa pasuri kulturore përfundojnë duke u kthyer në hotele dhe qendra turistike dhe kalojnë në duar private përmes koncesioneve dhe kontratave abuzive, dhe kërkoi më shumë transparencë.